Wat is reisziekte?
Reisziekte, ook wel kinetose genoemd, is een veel voorkomende aandoening die ontstaat wanneer het evenwichtsorgaan in het binnenoor conflicterende signalen ontvangt over beweging en positie. Dit gebeurt wanneer wat je ziet niet overeenkomst met wat je evenwichtsorgaan voelt, zoals tijdens het reizen in voertuigen.
Er bestaan verschillende vormen van reisziekte, afhankelijk van het transportmiddel. Autoziekte treedt op tijdens ritten in de auto, vooral op bochtige wegen. Zeeziekte ontstaat door de golvende bewegingen van schepen en boten. Vliegtuigziekte kan voorkomen tijdens turbulentie of bij het opstijgen en landen van vliegtuigen.
De symptomen van reisziekte kunnen variëren van lichte ongemakken tot ernstige klachten. Typische verschijnselen zijn misselijkheid, duizeligheid, zweten, bleekheid en in ernstige gevallen braken. Deze symptomen kunnen al binnen enkele minuten na het begin van de reis optreden.
Bepaalde groepen mensen hebben meer kans op reisziekte. Kinderen tussen de 2 en 12 jaar zijn extra gevoelig, evenals zwangere vrouwen en mensen met migraine. Ook genetische factoren spelen een rol - als familieleden last hebben van reisziekte, is de kans groter dat je er zelf ook gevoelig voor bent.
Symptomen en signalen herkennen
Vroege waarschuwingssignalen
Het herkennen van vroege signalen van reisziekte is cruciaal voor tijdige behandeling. De eerste tekenen zijn vaak subtiel en kunnen gemakkelijk worden genegeerd. Vroege symptomen omvatten een gevoel van ongemak in de maag, lichte duizeligheid en verhoogde speekselproductie.
Lichamelijke en emotionele effecten
Naarmate reisziekte vordert, worden de symptomen duidelijker en hinderlijker. De belangrijkste lichamelijke klachten zijn:
Misselijkheid en een opgekomen gevoel
Braken, vooral bij ernstige gevallen
Duizeligheid en evenwichtsproblemen
Koud zweet en bleekheid
Hoofdpijn en vermoeidheid
Naast lichamelijke klachten kan reisziekte ook emotionele effecten hebben. Angst voor het reizen, prikkelbaarheid en concentratieproblemen komen regelmatig voor. Bij kinderen kan dit leiden tot huilbuien en onrustig gedrag.
Lichte reisziekte kenmerkt zich door milde misselijkheid en ongemak, terwijl ernstige reisziekte gepaard gaat met hevig braken, complete uitputting en soms zelfs flauwvallen. Symptomen verergeren meestal bij langdurige blootstelling aan beweging.
Medicijnen tegen reisziekte beschikbaar in Nederland
In Nederlandse apotheken zijn verschillende effectieve medicijnen verkrijgbaar om reisziekte te voorkomen en te behandelen. Deze medicijnen werken op verschillende manieren en zijn zowel receptvrij als op recept verkrijgbaar.
Receptvrije opties
Dimenhydrinaat (bekend onder merknamen zoals Dramamine en Travwell) is een van de meest populaire keuzes voor reisziekte. Dit antihistaminicum blokkeert signalen naar het evenwichtsorgaan en vermindert misselijkheid effectief. Cinnarizine (Stugeron) is een ander veelgebruikt receptvrij medicijn dat vooral effectief is bij autoziekte en zeeziekte.
Receptplichtige medicijnen
Meclizine (Postafen) is een receptplichtig medicijn dat langdurige bescherming biedt tegen reisziekte. Scopolamine pleisters zijn bijzonder effectief voor langere reizen en worden achter het oor geplakt voor continue afgifte van de werkzame stof.
Werkingsmechanisme en gebruik
De meeste reisziektepillen werken door het blokkeren van bepaalde receptoren in de hersenen die verantwoordelijk zijn voor het evenwichtsgevoel. Voor optimale werking is de timing cruciaal:
Dimenhydrinaat: 30-60 minuten voor vertrek innemen
Cinnarizine: 2 uur voor de reis innemen
Scopolamine pleisters: 4 uur voor vertrek aanbrengen
Meclizine: 1 uur voor de reis innemen
De dosering verschilt per medicijn en leeftijd. Volwassenen nemen meestal om de 4-6 uur een dosis, afhankelijk van het specifieke medicijn. Raadpleeg altijd de bijsluiter of uw apotheker voor de juiste dosering.
Natuurlijke remedies en alternatieve behandelingen
Naast medicijnen zijn er verschillende natuurlijke methoden die kunnen helpen bij het voorkomen en verminderen van reisziekte. Deze alternatieven zijn vaak milder en hebben minder bijwerkingen.
Gember als natuurlijk middel
Gember is wetenschappelijk bewezen effectief tegen misselijkheid en reisziekte. Het is verkrijgbaar in verschillende vormen: gembercapsules, gemberkoekjes, gemberthee of verse gemberwortel. Neem 1-2 gram gedroogd gemberpoeder 30 minuten voor vertrek voor optimale werking.
Acupressuur en hulpmiddelen
Reisziektebandjes werken door druk uit te oefenen op het P6-acupressuurpunt aan de pols. Deze drugvrije methode is veilig voor kinderen en zwangere vrouwen. De bandjes moeten 5 minuten voor vertrek worden aangebracht.
Aromatherapie en ademhalingstechnieken
Pepermuntolie of citroengeur kunnen misselijkheid verminderen. Plaats een paar druppels op een zakdoek en ruik hieraan wanneer symptomen optreden. Diepe, langzame ademhaling door de neus helpt ook bij het kalmeren van het zenuwstelsel.
Voedingsadviezen
Eet lichte, niet-vette maaltijden voor de reis
Vermijd alcohol en zuivel voor vertrek
Drink voldoende water maar vermijd grote hoeveelheden vlak voor de reis
Neem kleine, frequente snacks tijdens lange reizen
Homeopathische middelen zoals Cocculus en Petroleum kunnen ook verlichting bieden, hoewel de wetenschappelijke onderbouwing beperkt is.
Praktische preventietips voor reizigers
Het voorkomen van reisziekte begint al bij de voorbereiding van uw reis. Door de juiste maatregelen te nemen, kunt u de kans op ongemak tijdens het reizen aanzienlijk verkleinen.
Optimale zitplaats en houding
Kies bij voorkeur een zitplaats waar u de beweging van het voertuig het minst voelt. In de auto zit u het beste voorin, bij de bestuurder. In vliegtuigen selecteert u een stoel boven de vleugels, en op schepen kiest u voor een hut in het midden van het schip op een lager dek. Vermijd lezen tijdens de reis en houd uw hoofd stil tegen de hoofdsteun.
Voeding en timing
Neem twee tot drie uur voor vertrek een lichte maaltijd en vermijd vette, pittige of zware voeding. Alcohol en koolzuurhoudende dranken kunnen reisziekte verergeren. Drink wel voldoende water om uitdroging te voorkomen.
Omgevingsfactoren en gedragstips
Richt uw blik op een vast punt aan de horizon
Zorg voor voldoende frisse lucht en ventilatie
Neem regelmatig pauzes tijdens lange ritten
Oefen ontspanningstechnieken zoals rustig ademhalen
Luister naar rustgevende muziek in plaats van te lezen
Speciale overwegingen en wanneer een arts raadplegen
Kwetsbare groepen
Kinderen tussen de 2 en 12 jaar zijn extra gevoelig voor reisziekte. Voor kinderen gelden aangepaste doseringen van medicijnen, en sommige middelen zijn niet geschikt onder bepaalde leeftijden. Zwangere vrouwen moeten voorzichtig zijn met anti-misselijkheidsmedicatie, vooral in het eerste trimester. Tijdens de borstvoeding kunnen bepaalde medicijnen in de moedermelk overgaan.
Medicijninteracties en veiligheid
Reisziektenmedicijnen kunnen wisselwerken met andere geneesmiddelen, zoals slaapmiddelen, antidepressiva of medicijnen voor hoge bloeddruk. Bijwerkingen kunnen slaperigheid, droge mond of wazig zien omvatten.
Wanneer professioneel advies inwinnen
Raadpleeg een arts of apotheker wanneer reisziekte zeer hevig is, langer dan 24 uur aanhoudt na de reis, of gepaard gaat met koorts. Ook bij gebruik van andere medicijnen, tijdens zwangerschap, of bij kinderen onder de 2 jaar is professioneel advies essentieel voor een veilige behandeling.
