Wat zijn allergieën?
Een allergie is een overreactie van het immuunsysteem op normaal onschadelijke stoffen uit de omgeving, die allergenen worden genoemd. Wanneer een allergisch persoon in contact komt met een allergeen, herkent het immuunsysteem deze stof ten onrechte als gevaarlijk en produceert het antilichamen om de 'indringer' te bestrijden. Deze reactie veroorzaakt de vrijmaking van histamine en andere ontstekingsstoffen, wat leidt tot allergische symptomen zoals niezen, jeuk, uitslag of ademhalingsproblemen.
Er bestaan verschillende typen allergieën, waaronder luchtwegallergieën, voedselallergieën, contactallergieën en medicijnallergieën. Allergieën kunnen op elke leeftijd ontstaan, hoewel ze vaak al in de kindertijd beginnen. Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen een allergie en een intolerantie: bij een allergie is het immuunsysteem betrokken en kunnen de reacties ernstig zijn, terwijl een intolerantie meestal een verteringsprobleem betreft zonder betrokkenheid van het immuunsysteem.
Veelvoorkomende allergieën in Nederland
In Nederland lijdt ongeveer 25% van de bevolking aan één of meerdere allergieën. Hooikoorts is veruit de meest voorkomende allergie en treft zo'n 2,5 miljoen Nederlanders. Deze pollenallergie wordt veroorzaakt door stuifmeel van bomen, grassen en onkruiden, met piekperiodes in het voorjaar en de zomer.
Andere veel voorkomende allergieën in Nederland zijn:
Huisstofmijtallergie - treft ongeveer 1,5 miljoen mensen en veroorzaakt klachten het hele jaar door
Voedselallergie - vooral tegen noten, melk, eieren en schaaldieren, komt voor bij 2-4% van de volwassenen
Dierenallergie - voornamelijk tegen katten en honden, treft ongeveer 10% van de bevolking
Contactallergie - tegen nikkel, parfum of cosmetica, komt voor bij 15-20% van de mensen
Seizoensgebonden allergieën zoals hooikoorts nemen toe door klimaatverandering en langere pollenseizoenen. Vooral in stedelijke gebieden stijgt het aantal allergieën door luchtvervuiling en verminderd contact met natuurlijke allergenen tijdens de vroege kindertijd.
Symptomen en signalen herkennen
Het herkennen van allergische reacties is cruciaal voor een snelle en juiste behandeling. Allergieën kunnen zich op verschillende manieren manifesteren, variërend van milde klachten tot levensbedreigende situaties.
Milde allergische reacties
De meest voorkomende symptomen zijn jeuk, frequent niezen en tranende ogen. Deze klachten treden vaak op bij hooikoorts of contactallergieën en zijn meestal goed beheersbaar met medicatie.
Huidreacties
Allergieën kunnen verschillende huidproblemen veroorzaken, zoals eczeem, uitslag en zwelling. Deze reacties kunnen lokaal optreden op de contactplaats of zich over het hele lichaam verspreiden.
Ernstige symptomen
Ademhalingsproblemen zoals kortademigheid of piepen kunnen wijzen op een ernstige allergische reactie. Bij voedselallergieën zijn maag-darmproblemen zoals misselijkheid, braken en diarree veel voorkomend. Anafylaxie is de meest ernstige vorm van allergische reactie en vereist onmiddellijke medische hulp. Raadpleeg altijd een arts bij ernstige of aanhoudende symptomen, ademhalingsproblemen of bij verdenking van anafylaxie.
Antihistaminica en allergietabletten
Antihistaminica zijn de meest gebruikte medicijnen voor de behandeling van allergische reacties. Deze medicijnen blokkeren de werking van histamine, een stof die vrijkomt bij allergische reacties en verantwoordelijk is voor symptomen zoals jeuk, niezen en zwelling.
Beschikbare antihistaminica
Cetirizine (Zyrtec) is een effectief antihistaminicum dat 24 uur werkzaam is. De aanbevolen dosering voor volwassenen is 10 mg per dag. Het kan lichte slaperigheid veroorzaken, vooral bij de eerste inname.
Loratadine (Claritine) biedt langdurige verlichting zonder slaperigheid en is daarom geschikt voor dagelijks gebruik. Het werkt goed tegen hooikoorts en chronische netelroos.
Desloratadine behoort tot de nieuwere generatie antihistaminica en heeft een sterke antiallergische werking met minimale bijwerkingen. Het is effectief tegen zowel nasale als huidklachten.
Levocetirizine heeft een krachtige werking tegen allergieën en is bijzonder effectief bij chronische allergische rhinitis en netelroos.
Fexofenadine staat bekend om zijn non-sederende eigenschappen en veroorzaakt geen slaperigheid, waardoor het ideaal is voor mensen die alert moeten blijven.
Belangrijke overwegingen
Mogelijke bijwerkingen zijn hoofdpijn, droge mond en vermoeidheid
Zwangere vrouwen moeten altijd eerst een arts raadplegen
Sommige antihistaminica kunnen interacties hebben met andere medicijnen
Ernstige allergieën vereisen vaak voorgeschreven medicijnen in plaats van receptvrije opties
In Nederland zijn veel antihistaminica zonder recept verkrijgbaar bij apotheken en drogisterijen, maar bij twijfel over de juiste keuze is het raadzaam om advies te vragen aan een apotheker of huisarts.
Lokale behandelingen en aanvullende producten
Voor gerichte allergiebehandeling bieden lokale producten vaak effectieve verlichting van specifieke symptomen. Neusspray met cromoglicaat of corticosteroïden helpt bij verstopte neuzen door hooikoorts en vermindert ontstekingen in de neusholte. Deze producten werken preventief en zijn vooral effectief wanneer ze regelmatig gebruikt worden tijdens het allergieseizoen.
Oogdruppels speciaal ontwikkeld voor allergische conjunctivitis bieden verlichting bij jeukende, tranende en rode ogen. Voor huidproblemen zoals eczeem zijn er diverse crèmes en lotions verkrijgbaar die hydrateren en ontstekingen verminderen. Antihistamine crèmes kunnen lokaal toegepast worden bij beperkte huidirritaties.
Natuurlijke alternatieven en ondersteunende producten
Naast conventionele medicatie zijn er natuurlijke supplementen beschikbaar, zoals quercetine en probiotica, die het immuunsysteem kunnen ondersteunen. Luchtreinigingsproducten met HEPA-filters helpen allergenen uit de lucht te filteren. Combinatieproducten die meerdere werkzame stoffen bevatten, bieden vaak praktische oplossingen voor mensen met verschillende allergiesymptomen tegelijkertijd.
Preventie en leefstijladviezen
Preventie vormt de basis van effectief allergiebeheer. In huis kunnen verschillende maatregelen genomen worden om blootstelling aan allergenen te minimaliseren. Gebruik anti-allergene matrashoes en kussenslopen, was beddengoed wekelijks op minimaal 60°C, en houd de luchtvochtigheid tussen 40-50% om huisstofmijten tegen te gaan. Regelmatig stofzuigen met een HEPA-filter en het beperken van stoffenverzamelaars helpen ook aanzienlijk.
Seizoensgebonden tips en voorzorgsmaatregelen
Tijdens het hooikoortsseizoen is het verstandig om ramen gesloten te houden tijdens piekuren (vroege ochtend en avond), kleding niet buiten te drogen, en na buitenactiviteiten direct te douchen. Bij voedselallergieën is het essentieel om voedingslabels zorgvuldig te lezen en bekend te zijn met alternatieve benamingen van allergenen.
Draag een medische armband bij ernstige allergieën
Zorg voor een actueel noodplan en deel dit met familie en collega's
Houd EpiPen of andere noodmedicatie altijd binnen handbereik
Controleer regelmatig de vervaldatum van noodmedicatie
Overweeg allergietesten wanneer symptomen onduidelijk blijven of bij verdenking op nieuwe allergieën. Goede samenwerking tussen apotheek, huisarts en allergoloog zorgt voor optimaal langetermijnbeheer van uw allergie.
